The Art of Naming: tips en bruikbare links voor het kiezen van namen voor je personages

Het heeft even geduurd, dus om het goed te maken een extra uitgebreide post!

“Call him Voldemort, Harry. Always use the proper name for things. Fear of a name increases fear of the thing itself.”
― 
J.K. RowlingHarry Potter and the Sorcerer’s Stone

Ooit een boek gelezen waar je zo graag van had willen houden, maar waar de namen zo verschrikkelijk gekozen waren dat je het liefst huilend in een hoekje wilde kruipen? Ik wel. O goden, ja, ik wel.
Het is vreemd dat iets simpels zoals een naam een (groot deel van) een boek kan verpesten. Namen hebben macht. Niet zozeer op de manier die bedoeld wordt in veel mythologieën en fantasyboeken die daardoor geïnspireerd zijn (ken iemands echte naam en je hebt een magisch soort macht over hem), maar in de zin dat namen emoties kunnen oproepen, simpelweg door klanken en associaties met verschillende culturen en tijden.
Niemand kan uiteindelijk bepalen welke namen je moet kiezen. Maar als je Keltische druïde Lodewijk heet , of je o zo geweldige hoofdpersonage in een middeleeuws-achtige wereld Akira Mochito wordt genoemd omdat ze zo speciaal is –roepnaam- en je lezers klagen over slecht gekozen namen, dan heb ik je gewaarschuwd.

Een naam past bij de tijd en plaats

Neem een gebied, land of bevolkingsgroep in jouw wereld. Wat lijkt je realistischer: namen die allemaal tot dezelfde cultuur lijken te behoren, of een ratjetoe van viking-achtige namen, een paar Arabische, een paar onuitsprekelijke zelfbedachte “fantasy”namen…
Het laatste komt helaas verbazingwekkend veel voor. De schrijver zal het wel cool hebben gevonden.
Maar als de namen niet bij elkaar passen, voelt deze cultuur een stuk minder echt aan. Al helemaal wanneer diezelfde ratjetoe van namen ook terug te vinden is in andere culturen.
Het geven van namen is een essentieel deel van hoe mensen samenleven. Denk hierbij aan klanken die worden gebruikt, maar ook aan bepaalde tradities rondom het naamgeven. Soms worden kinderen vernoemd naar eigenschappen of omstandigheden rondom hun geboorte , zoals “Septus” (zeven) voor het zevende kind, of Bán (wit) voor een blonde jongen. Soms worden ze vernoemd naar familieleden. Soms zelfs naar goden. Sommige culturen hebben bijgeloof rondom bepaalde namen. Vaak zijn er verschillende soorten namen voor verschillende lagen van de bevolking.
Als je namen lijken op middeleeuwse namen, zal de lezer die cultuur automatisch interpreteren als middeleeuws-achtig. Als je namen gebruikt als “Grote Havik” en “Dansende Stier” zal de lezer eerder denken aan een meer primitief jager-verzamelaarsvolk. Bedenk dus eerst hoe je je cultuur wilt overbrengen op de lezer, en begin dan te googlen naar passende namen. Moeilijk is dat niet: type gewoon “Ancient Celtic names” en er verschijnen een hele hoop pagina’s.
Maar pas op. “Medieval names” klinkt als een goede zoekterm, maar “de middeleeuwen” is eigenlijk een lang tijdvak met veel culturele veranderingen, helemaal niet statisch, zoals veel mensen nog steeds denken. Een “middeleeuwse” naam in Spanje is waarschijnlijk ook heel anders dan in Engeland, of het Heilige Roomse Rijk (=Duitsland), of IJsland, of, of…

Hier een aantal namensites die ik zelf gebruik. Mijn favoriet is deze prachtsite voor Germaanse namen, met een heerlijke ouderwetse feel:https://taaldacht.nl/mannelijke-namen/
Voor Keltische namen (en dan de écht oude namen, niet die met Romeinse en christelijke invloeden) een aantal sites, zoals deze:http://www.namenerds.com/scottish/gaelicguy.html handige zoektermen zijn “Gaelic names” en “Welsh names”.
En voor viking-achtige namen: http://www.behindthename.com/names/origin/old-norse

“Letitia! What a name. Halfway between a salad and a sneeze.” 
― 
Terry PratchettI Shall Wear Midnight

 

Klanken

Voor mijn bijpersonages pluk ik schaamteloos namen van namensites, passend bij de cultuur (nadat ik eerst even de betekenis hebt gecheckt, ik wil geen naam die verwijst naar een god die in mijn wereld niet bestaat, bijvoorbeeld). Maar hoofdpersonen krijgen vaak een zelf bedachte naam. Mijn speciale lieverdjes, hé.
Eerst onderzoek ik welke klanken en lettercombinaties passen in de cultuur van de hoofdpersoon. Want mijn speciale lieverdje moet niet zó speciaal worden dat hij niet eens in zijn eigen cultuur past. Een naam die past bij zijn afkomst dus. Ga je toch voor een “speciale” naam (en je zult niet de eerste schrijver zijn…), zorg er dan voor dat het een goede reden heeft in je verhaal. Dat voorkomt heel wat oogrollen van de lezer.
En dan ga ik achterover zitten in mijn stoel en grom, brabbel en piep ik hardop allerlei klanken. Dor! Rummmm! Kirrr! Rah! Perfect voor een duistere heerser. Of een dwerg. Vreemd genoeg klinken dwergennamen in fantasyverhalen altijd zo zwaar, net zo zwaar als de stenen waarmee ze werken. (Ondertussen kijken de aanwezigen in de kamer me verbaasd aan) Fielll, mi, suuuuuh. Ai? Veel i’s en e’s. Lieflijk. Ik zie een bloemenweide en een prachtige vrouw. Tssj. Fliiieer. Birili. Mikiki. Herhaling met veel i’s. Schattig en komisch. (Ondertussen vinden de aanwezigen in de kamer me een stuk minder schattig en komisch en vragen ze of het wel goed met me gaat.)
Ben je niet zo van dit spastische klankenproeven? Vooruit, er bestaan altijd nog de “name generators”. De namen die ze geven zijn niet historisch (zelfs niet de “real names”) en soms wat twijfelachtig, maar een goede inspiratiebron en soms zit er een pareltje tussen. Dus ga je gang: http://fantasynamegenerators.com/
(Dan zal ik proberen mijn persoonlijke afkeer te verbergen.)

Achternamen en bijnamen

 

Vroegâh waren achternamen sowieso meestal bijnamen. Echte achternamen bestaan pas sinds de Napoleontische tijd. Daarvoor bestonden er natuurlijk familienamen, die ook van ouder op kind werden doorgegeven, maar die vond je vooral in de hogere kringen. Schoenmakers en stalknechten, herbergiers en boeren hadden die niet. Hoe maak je dan toch onderscheid tussen Jan de bakker en Jan de hondenfokker? Simpel. Je noemt ze Jan de Bakker en Jan de Hondenfokker. Of je noemt de ene Jan en de ander Oude Jan. Of Jan, zoon van Piet. Want er is maar één Piet in het dorp.
Dit soort “achternamen” waren heel gewoon en iemand stelde zich vaak ook zo voor. Het was de naam waarmee je bekend stond in de gemeenschap. Vergis je niet, ze konden soms behoorlijk creatief zijn.
Een aantal categorieën van achter/bijnamen waaraan je kunt denken:

-Stad of streek waar het personage vandaan komt. Hadewich van Stuttgard. Lucius de Aronian (uit het Aroniaanse rijk, of zoiets). Brundur Zevensnaar van de IJzige Fjorden.

-Beroep. Sindel Schutter. Of bovengenoemde Jan de Bakker. Het kan ook wat subtieler: Appel, voor een appelteler, of Ratelaar, voor iemand die wagenwielen maakt.

-Uiterlijke kenmerken of persoonstrekjes. Aodgan Broodbreker. Wijze Kandell. Geelbaard. Kleine Vos. De Dikke.

De mogelijkheden zijn eindeloos.

“Blue. My name is Blue Sargent.”
“Blair?”
“Blue.”
“Blaize?”
Blue sighed. “Jane.”
“Oh, Jane! I thought you were saying Blue for some reason. It’s nice to meet you, Jane.”
― 
Maggie StiefvaterThe Raven Boys

 

Eh, oeps… namen met een onvoorziene (negatieve) betekenis

De naam Adolf was lange tijd na de Tweede Wereldoorlog bijzonder onpopulair. En nog steeds heeft het een bittere bijsmaak, vind je niet? Nu is “Adolf” redelijk te begrijpen, maar soms heeft die naam die je hebt bedacht een niet al te prettige betekenis in een andere taal. Of het is de naam van een beroemdheid, groot bedrijf, of iets anders wat veel mensen kennen, maar jij toevallig niet toen jij het verhaal schreef. Je wilt natuurlijk niet dat mensen jouw personage associëren met een koekjesreclame omdat een bepaald merk blijkbaar dezelfde naam draagt. Of tegelijkertijd met een gangster en een bepaald soort paraplu (echt gebeurd –ik heb de naam maar veranderd…).
Doe de Googlecheck. Even de naam intikken vertelt je al snel hoe bekend een bepaalde naam is. Het nadeel aan de Googlecheck is dat het vaak kan gebeuren dat een naam bekend lijkt, terwijl dat eigenlijk wel meevalt. Schrik niet: zelfs de meest vreemde namen krijgen veel hits. Het gaat erom dat je kijkt hoe significant dat is. Is de naam ook een of ander woord in een redelijk onbekende taal? Niet belangrijk. Een zanger die ooit één plaat heeft uitgebracht? Gewoon gebruiken die naam.
Bedenk ook dat het niet erg is als één lezer een bepaalde associatie bij een naam heeft. Toeval heb je altijd, en je kan er niets aan doen dat je personage dezelfde naam draagt als de pestkop van vroeger. Het wordt pas een probleem als het om een groter gedeelte van de lezer gaat.
Waar je de grens trekt tussen “naam houden” of “naam veranderen” bepaal jij.

 

Meer tips of inspiratie voor het geven van (fantasy) namen?
https://www.quora.com/How-do-fantasy-authors-find-names-for-their-characters-and-places

http://www.germmagazine.com/whats-in-a-name-how-authors-do-it/

http://thewritepractice.com/8-tips-for-naming-characters/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s